✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

12. Sınıf Madde Taşınması Deney Tasarımı Test 5

SORU 1

Bir bitki fizyoloğu, bitkilerde suyun yukarı taşınmasında etkili olan kök basıncı ve terleme çekiminin göreceli etkilerini incelemek için iki ayrı deney tasarlar: * Deney 1: Bir bitki, toprağına bol su verilmiş ve ortam sıcaklığı düşük, bağıl nemi yüksek, karanlık ve rüzgarsız bir ortamda tutulur. Belirli bir süre sonra bitkinin yaprak uçlarından damlacıklar halinde su çıktığı (gutasyon) gözlemlenir. * Deney 2: Aynı bitki türünden başka bir bitki, toprağına bol su verilmiş ancak ortam sıcaklığı yüksek, bağıl nemi düşük, aydınlık ve rüzgarlı bir ortama yerleştirilir. Bitkinin potometre yardımıyla çok hızlı bir şekilde su kaybettiği gözlemlenir. Bu iki deneyin sonuçları birlikte değerlendirildiğinde, bitkilerde su taşınmasıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?


A) Gutasyon olayı, suyun taşınmasında terleme çekiminin ana etken olduğunu kanıtlar.
B) Kök basıncı, özellikle terleme hızının düşük olduğu ve ortamın neme doygun olduğu durumlarda suyun taşınmasına katkıda bulunur.
C) Terleme çekimi, sadece karanlık ve rüzgarsız ortamlarda etkili olan bir mekanizmadır.
D) Yüksek sıcaklık, düşük nem ve rüzgarlı ortam, kök basıncını artırarak su taşınmasını hızlandırır.
E) Bitkilerde su taşınmasında kök basıncının hiçbir rolü yoktur, tüm taşıma terleme çekimiyle gerçekleşir.
Açıklama:
Deney 1'deki koşullar (karanlık, yüksek nem, rüzgarsız) terlemeyi minimize eder. Bu durumda gözlemlenen gutasyon, köklerin suyu emmeye devam etmesiyle oluşan pozitif kök basıncının bir sonucudur. Kök basıncı, özellikle terlemenin düşük olduğu veya engellendiği durumlarda, suyun ksilemde yukarı doğru itilmesine yardımcı olur. Deney 2'deki koşullar (aydınlık, düşük nem, rüzgarlı) ise terlemeyi maksimum düzeye çıkarır ve suyun terleme çekimiyle hızla taşındığını gösterir. Bu iki deneyin karşılaştırılması, hem kök basıncının (terlemenin az olduğu durumlarda) hem de terleme çekiminin (terlemenin yoğun olduğu durumlarda ana itici güç) su taşınmasında rol oynadığını ortaya koyar. Seçenek B bu durumu doğru şekilde açıklar.